Vertrouwen: de gemeente als terreinknecht

Fusiegemeente Berkelland kreeg in 2009 te horen dat er 8,5 miljoen bezuinigd moest worden. De kaasschaafmethode werkte niet meer want de voorgaande 4 jaar was al flink gesneden in het budget van de gemeente. Na een heisessie, georganiseerd door gemeentedirecteur Judith Harmsen, kwamen de 35 ambtenaren tot een eensluidende conclusie: ‘We moeten het huidige systeem veranderen en afbouwen en  alles opnieuw opbouwen.’ Met andere woorden: alles wat we kennen, de manier waarop de overheid georganiseerd is, de manier waarop overheid en burgers met elkaar omgaan, de manier waarop de overheid projecten opzet en uitvoert, het gaat allemaal overboord. We breken het hele systeem af en bouwen het van onder af weer op. Dat vergt lef. En….vertrouwen.

Daarmee is Berkelland een prachtig voorbeeld van wat iedereen tegenwoordig sociale innovatie noemt. In het geval van een gemeente betekent dat: samen met de burger de samenleving vormgeven.
Voor degenen onder ons die niet weten waar Berkelland ligt: het is een fusiegemeente in de Achterhoek van onder meer Borculo, Neede, Eibergen en Ruurlo, met nog geen 45.000 inwoners. Inderdaad, niet direct de plek waar je de meest vooruitstrevende sociale innovaties verwacht.

Van fietscrossbaan tot werklozenproject

In die Achterhoekse gemeente dus vinden al jaren allerlei sociale innovatieprojecten plaats. Een fietscrossbaan voor kinderen omdat die er niet is en kinderen dolgraag willen crossen? Daar draaiden de gemeente en de bewoners hun hand niet voor om: Er werd geco-creeerd, ge-open-innoveerd en gebouwd dat het een lieve lust is. Beetje handje klap ook natuurlijk.

Dreigende sluiting van de muziekschool? Geldgebrek maakt creatief: de docenten worden ZZP’er-docent muziek en brengen hun werkzaamheden onder in een stichting, 500 kinderen nemen muziekles af, de gemeente financieert het plan gedeeltelijk. Kleinschalig openbaar vervoer om van A naar B te komen in Berkelland – qua oppervlakte groter dan Amsterdam- laat Berkelland regelen door betrokkenen zelf. De gemeente financiert samen met een aantal clubs een deel van de kosten, de rest wordt opgebracht door vrijwilligers en door een kleine bijdrage van de gebruikers. Groen in de straat: regelt de buurt. Werkzoekenden aan een baan helpen? De Berkellanders organiseren zelf een WerkCafé en een aantal werkloze coaches helpt andere werklozen.

Ruimte en vertrouwen

Hoe Berkelland dat voor elkaar krijgt? Algemeen directeur Judith Harmsen houdt er een gezonde opvatting op na, zo blijkt uit een interview: ‘De gemeente is geen superoplosser. Wij geloven dat burgers tot andere en betere oplossingen kunnen komen. Wij geven ze daarvoor ruimte en vertrouwen.’ Kortom, ben geen regisseur maar een terreinknecht, stelt ze. Geef burgers de credits, doe zelf het vuile werk en trek de lijnen.

De tips van Harmsen:

  • Sluit aan bij hun droom
  • Laat ze hun probleem zelf oplossen
  • Sluit aan bij problemen die de bewoners ervaren
  • Laat inwoners ook de uitvoering doen
  • Stel kaders en geef daarbinnen ruimte
  • O ja en het allerbelangrijkste: communiceer met elkaar. Echt luisteren, en echt praten. Dat helpt.
Petra Kroon

Over Petra Kroon

Petra Kroon is social journalist en vertelt verhalen over changemakers en social innovation. Dat doet ze via haar mediaproduktiehuis bureau goedgeefs. Zo heeft ze het concept bedacht voor de eerste glossy wereldwijd over sociaal ondernemerschap en was ze daar hoofdredacteur van. Ze is oprichtster van The Social Reporters, een netwerk van journalisten, fotografen en filmers die via social media live verslag doen van events. Ze heeft onder meer geblogd voor Skoll World Forum, het grootste internationale congres over sociaal ondernemerschap, en SOCAP/Europe, een internationaal congres over impact investing.: Sinds 2008 blogt ze op op haar eigen blog sociaalondernemen.nu. Haar motto: inspiring people to be part of a better world. Lees meer over bureau goedgeefs, volg Petra via Twitter, connect via Facebook of via Linkedin